SAYI ODAK YEM & KATKI DERGİSİ Temmuz-Ağustos 2022 33 SÜT HAYVANCILIĞINDA ISI STRESİNİ AZALTMAK İÇİN MESELEYİ ANLAMAK Isı stresi; sıcaklık, bağıl nem, güneş ışınımı, hava hareketi ve yağış gibi çeşitli hava faktörlerinden kaynaklanır. İklim değişikliği ve yüksek verimli ırkların seçimi nedeniyle, süt inekleri yüksek sıcaklıklarla daha fazla karşı karşıya kalırken, ısı stresine karşı daha hassas hale gelerek performanslarından ödün verirler. İşte ısı stresinin kökeni, sonuçları ve bunu azaltma stratejileri hakkındaki fikirler. ISI STRESİNİN KÖKENİ VE BELİRLENMESİ Termal ışınım, rüzgâr hızı ve yağış gibi ineklerin maruz kaldığı parametrelerin kaydedilmesi karmaşıktır, sıcaklık ve bağıl nem ise basit önlemlerdir. Bu nedenle ısı stresinin büyüklüğünü tahmin etmek için kullanılan en yaygın gösterge, bu parametrelere dayanır ve Sıcaklık Nem İndeksi (THI) olarak adlandırılır. Johnson, 1962'de aşağıdaki denklemi önermiştir (°F cinsinden, daha sonra °C'ye uyarlandı) ve o zamandan beri farklı eşikler tanımlanmıştır (cf. Şekil 1): THI = (1.8 x T⁰Cdb + 32) – [(0.55 - 0.55 x RH/100) x (1.8 x T⁰Cdb – 26)] Burada; T⁰Cdb = kuru termometre sıcaklığını (°C), RH = bağıl nemi temsil etmektedir. Sığırlar, geniş bir hava aralığında nispeten sabit bir çekirdek vücut sıcaklığını (CBT) korurlar. CBT, ısı üretimi ve kayıplarının bir sonucu olarak ortaya çıkar. Normal koşullarda, ineklerde ısı üretiminin birkaç kaynağı vardır: bazal metabolizma, fiziksel aktivite, geviş getirme, sindirim ve üretim metabolizması. Isı stresi, inekler CBT'lerini koruyamadıklarında gözlenir, bu da CBT'nin yükselmesine ve metabolik fonksiyonların bozulmasına yol açar. Yüksek verimli inekler, düşük verimlilere göre ısı stresine daha duyarlıdır, çünkü daha yüksek metabolizmaya ihtiyaç duyarlar ve daha fazla ısı üretirler. Örneğin, Delphine Lacombe Global Teknik Müdür Ruminant Delacon Biotechnik GmbH Şekil 1: Hava sıcaklığı ve bağıl nem üzerinden hesaplanan THI (Habeeb ve ark., 2018) - THI < 68: ısı stresi yok - THI > 72: süt verimi bozulur, buzağı oranı etkilenir - THI > 78: süt üretimi büyük ölçüde bozulur, kuru madde alımı azalır - THI > 82: şiddetli ısı stresi belirtileri
RkJQdWJsaXNoZXIy MTUxNjkxNQ==